|
Monday, 07 June 2010 13:30 |
|
Minung Nih Nunnak A Ser Kho Ve Cang
By Dr. Van Thawng Ling
Pathian nih nunnak a ser mi le minung nih nunnak a ser mi kong ah a dannak pakhat te lawng a um. Pathian nih cun nunnak a ngei lo mi tlak in nunnak kha a rak ser. Minung nih cun nunnak a ngei cia mi rungrul i a kutke cheubang in nunnak cu a ser. Craig Venter chuahkehnak cu Salt Lake City,Utah a si. A tlanval lio ah fimcawnnak lei ah a biatak tuk lem lo. Ti cung le lawng cung ah um lawng a rak huam. Reprot card ah grade Cs le Ds pawl he a lawm peng mi a rak si. Time Megazine nih Venter cu a hngakchiat lio tein mi pakhat khat a cang te lai tiah a ho hmanh nih an hmu lem lo an ti. Mills High School in a dih hnu ah San Mateo Community College, California ah apeh. 1972 ah Bachelor of Science Biochemistry in a dih i 1975 ah University of California,San Diego in Physiology le Pharmacology in Ph. D a dih. 1984 in National Institute of Health ah riantuan hram a thawk. May 20, 2010 ah J Craig Venter nih nunnak a ser kho cang ti mi thawng vawlei cung ah a thanh. Nunnak cu Pathian lawng lawng nih ser khawh a si tiah zapi nih theih mi le pom ning a si. Minung zong nih a ser khawh ve cang. A thil hmuh mi thawng in khamhnak si (immunization) chuah thawk in pawngkam filhhnawmhnak (environmental pollution) thianh ding tiang ramthar rian tuan khawhnak a lam a hmuhsak piak. Cu ve bantuk in khat ta lei in biahalnak a um ve mi cu minung nih nunnak a ser ti mi hna hi kan tuah awk a si maw si lo ti mi le hi fimthiamnak hi thatlonak lei ah a hmang ding sin ah phanh sual ah cun zeitin dah khua kan khan te lai ti mi a buai mi zong an um ve. Hika YouTube http://www.youtube. com/watch? v=qPE2CnThito ah na zoh a si ah cun avoikhatnak minung nih a ser mi nunnak cu na hmuh lai. Kum 15 chung a retheihnak vialte i a theipar a si. Hi nunnak a ngei mi rungrul hi von zoh ah cun a simple tuk mi te a lo nain, minung nih a rak ser lo ah cun hi vawlei cung hrim ah kan rak hmuh khawh lo ding khi a si. A umnak cu Maryland State i J. Craig Venter Institute www.jcvi.org ah a si. Amah a ngeitu le a sertu cu fimthiamnak a ngei mi mirum pa J. Craig Venter a si. Minung nih nunnak ser ti mi hi a luan cia mi caan tuanbia zong ah minung sinak sernak ah saduhthah a ngan cem le a sang cem ah ruah a rak si. Frankinstein timi lenhoih ah sibawi pa pakhat nih mithi pawl an pum pawl kha thit chom le fonhtomh chom in nunnak a ser ti mi kong a rak tial i vawlei cung zong ah minthang ngai cauk ah a rak cang i bisakop zong an rak thlak len. Catialtu lila zong nih a uar cem mi cauk ah a tel mi a si. Frankinstein cu nunnak cu a ngei ko nain mi kut,mi ke,mi pum,mi hmai,mi chungrel vialte peh chom mi a si caah a mui cu a chia ngai ngai. Nunnak a ngeih caah khua tuaktannak zong cu a ngeih ve i amah le amah minung tak tak ah a ruah i minung tak tak pawl zong kha a komh duh tuk hna. Asinain a muisam nih minung dirhmun a phanh ve lo caah minung nih cu minung ah an rak rel lo. Cu cu a theih cang ka tein komh a rak zuam i amah an komh duh lo mi pawl kha a huat cang hna. That hna a that than ti a si i a hnu cem ah cun amah a nunnak a rak ser mi sibawi pa lila nih a dawi a dawi i an i ton tik ah a sertu pa kha lungpang chung ah a zuan pi i an pahnih in an thi tiah a donhter. Mithang rock hlasak thiam Alice Cooper ti mi zong nih Feed My Frankinstein ti in hla a rak phan i rock hla a uar mi pawl nih cun kan rak uar ngai ngai. http://www.youtube.com/watch?v=AvVH5evrrUY&feature=fvst
Pathian nih nunnak a ser mi le minung nih nunnak a ser mi kong ah a dannak pakhat te lawng a um. Pathian nih cun nunnak a ngei lo mi tlak in nunnak kha a rak ser. Minung nih cun nunnak a ngei cia mi i rungrul i a kutke cheubang in nunnak cu a ser. ( Frankinstein lenhoih zong ah cun nunnak a ngei cia in a thi mi pawl kha a komh hna i nunnak cu a ser). A fawinak chim ah cun nunnak a ngei cia mi kha hman in nunnak kha a ser kan hei ti lai cu. An thil hmuh mi nih a chuah pi mi cu minung nih an duhning muisam chuah ding in nunnak (cell) chuah pi khawh ding khi a si. Nan theih cio kan theih cio bantuk in DNA cu saram vialte i nunnak a hram cu a si. Kan theih ding ah a chap ding mi cu hi hnu hmai lei ah DNA zong hi Walmart i thil cawl bantuk in minung nih kan cawk khawh ve te lai ti mi kha a si. An rak tuah mi cu nunnak phun kip i DNA pawl kha an kut,an ke, an tenge ti bantuk an lak hna I an komh ter hnu ah DNA a thar pakhat an chuah ter mi cu a si. Hi thil an tuah khawhnak ding ah kum 15 an rak rau. An tuah khawh mi DNA kha tha tein le pum tlam tling tein a thang (grow), a then zong a then kho (divide) i a karh zong a karh kho (multiply). Cu cu nunnak a ngei ti mi a sullam a si. Hi thil vialte hi computer software hman in tuah mi a si. Hi thil an hmuh mi nih zeidah a pipa a chuah pi kho lai tiah biahalnak an ngei. Craig Venter nih a ti mi cu a phatnak ah minung nih heh tiah kan i zuam leng meng mi hmuitinh mi pakhat kan chuah pi kho ve ti nak a si. A pahnihnak ah khamhnak si (immunization) thar chuah khawh ding ah a lam a um te lai i a pathumnak ah Carbondioxide thlichia a dawp kho mi rungrul nunnak thar chuah i CO2 ruang ah a cang mi pawngkam filhhnawmhnak vialte a thianh ter kho te lai a ti. US ram lai mi pawl zong hi hnu nikhat khat ah cun kan pumsa chung i thil tha lo vialte a thianh ter khotu rungrul DNA thar bantuk internet online in a cah cah i cawk khawhnak a lam a um kho te men.
dr. van
|
|
Wednesday, 26 May 2010 05:28 |
|
BIA
Salai Bawi Lian Mang
Bia hi holh a thiam mi poh nih a phunphun in chim cio asi. Bia thlumal aum I bia chiakha aum. Bia hi voikhat chim i thli lak ah a lo colhmi aum bantuk in mithinlung ah a cam zungzal mi roling bia zong a um ve thiamthiam. Lih bia a um I a dik mi bia aum. Miphun minin chimmi bia aum, bu pakhat minin chimmi bia a um I, pumpak dirhmun in chimmi bia aum. Milung tuai dingin sivang in chimmi bia aum I milung a fiantermi thil tlenglak in a hlan mi biadawh zong a um ve thiamthiam. Mi a hliam mi bia a um I mi a damter tu bia a um. Biatung, biaphei, biadin biafak tiah bia phun hi a tam lengluang. Cu lak ah nai ah Czech ram lei in an vun chimmi bia nih mi thinlung chung ah tuaitam nak a chuah ter rua tiah ruah asi caah CHRO nih zei bia dah kan chim timi vun zoh tuah hna u sih.
MAUTAAM kong ah CHRO nih zeibia dah kan chim timi vun zoh hmasa tuah u sih.
2007 kum dongh lei ah khan Chinram kulh chaklei ah mautam ai thok I mi tampi purphir le ramlak bahra cawh ah an I tham ti asi. 2008 kum February thla tiang ah Burma ram ralkap cozah hna si hna she, UN agency pawl si hna seh, Chinram mautam le pam hi an thei lo (or) an I theih terlo. Cu tik ah hna theih sawhsawh Lailei biachim sawhsawh in mau a tam, kan pam tichim awk a that lo caah phaisa Rs. 60,000/- renglo dih in minung ramchung ah kan thlah hna I khua 80 ah hlathlai nak kan tuah. Thlathum chung hlathlai nak kan tuah hnu ah Chinram chung ah mau zeitin dah a tam I zeitluk in dah mi an har timi report ca kan tial “CRITICAL POINT” tiah kan ti I cozah hna, UN agency pawl sin le INGO sin ah kan zamh.
World Food Program (WFP) nih hin 2008 kumcheu tiang ah Chinram ah pam a um lo tiah an ti I riantuan an I tim lo. Asi na in CHRO nih thla 3 chung khua 80 renglo ah phaisa Rs. 60,000 dih in hlathlai nak kan tuah I kan chuahmi ca le hmanthlak an hmuh tik ah WFP nih an el kho lo. An el khawhlo nak a dang aruang pakhat cu, British cozah sin ah CHRO nih a va chim tik ah Rangoon I British embassy ah hlathlai nak an tuah, WFP cu zeitin dah asi, zumhawk tlak asi mi “reliable source” sinin Chin state pamkong kan theih tung tiah an ti tik ah WFP lila nih cun CHRO nih an chuah mi ca “Critical Point” timi cu I chirhchan I hlathlai nak an tuah than ve tik ah Chinram pengkulh 6 chung ah khua 129 cu rawl eiawk caah an harko ti mi an vun pom than ve. Zei caah? An el kholo cu ta, CHRO nih a ruahnak sawhsawh, an ka chuak sawhsawh an chimmi asi lo cu ta. BIATAK pei a chim cu! Facts, figure, data, witness photos he pei anungmi BIA a chim cu!
Anungmi BIA nih zeidah a chuahpi?
WFP nih Chinram chung I rian a tuan nak ding ah British cozah le Denmark cozah nih phaisa an thawh. Kumkhat chung riantuan nak ah an thawhmi phaisa cu $ 1.3 Million hrawng asi I cu phaisa cun 2009 chung Chinram ah rian an tuan. Cu tik ah anmah WFP lawng nih an tuan kho lo I a tu ah Chinram chung ah UN Agencies 5, INGO 8, le NNGO 6 nih rian an tuan. 2009 chung lawng ah facang Matric ton 1240 cu minung 75,000 sin, a khua in khua 97 ah rilcetpeh ah phawt le zamh asi. Vawlei Acre 428 cu a hmunmi lo ah sersiam asi I lam Kilometer 211 cu remh asi. Hihi anmah WFP nih April 2010 an report ah an chuah ning WFP Burmaram I an Director pa nih kan hnu zarh ah a ka pek mi data WFP official report ning in asi. Tukum 2010 zong ah an peh rihlai.
|
|
Read more...
|
|
|
Thursday, 03 June 2010 02:34 |
|
Van Thawng Cung (Maryland)
Careltu u le nau,
Zeitluk in chantiluan nih a kan fenh le khoika kan um hmanh zongah kan lungkil ah kan nunphung thlarau a ca'm peng ko tiah ka ruah. Chiat ni, tthat ni kan ton caan ah kan nunphung thlarau hoih ning in kan i zohkhenh lawngah kan di a riam, kan lung a hmui. Mahtluk i a ttha mi kan phung tete hi ramleeng tthangmi kan fale nih an thlau dih sual lai ti pha'n a um ko. Chimrel pah lengmang a hau in ka ruah. Cucaah, fanaule ca hmuitinh in a cheuchum te ka hun ttial nak asi.
Tlangzamh:
Tlangzamh hi mizei miphun hmanh nih an ngeih ka thei lo. Mah nih hin zeitluk lungput ttha a ngeimi miphun dah kan si ti a langhter ngaingai. Tlangzamh cu dawtnak le siaherh langhternak asi. Khua pakhat ah chunhthah a um tik le ramsa an kah tikah a ngeitu or a kaptu nih mahti hin fawh hualvan ttha kan ton... tiin a hmuhton mi sa cu inn kip tingco dingin an can hnu ah an zamh (phawt) cio hna. Keimah pa hngakchia ka si lio tiang hi tlangzamh cu a um lengmang ko rih. A hnu ah mi an hung fim dedeuh i duh-aamnak le chawhrawlnak lungput a hun ngeih caah hualvan ttha a tongmi zong nih tlangzamh cu duh ti loin a zuar in an hun zuar. Cuticun a lo ziahmah i a tu cu a tlau thai cang. Atu ah tlangzamh nunphung cu um ti hlah hmanhsehlaw a philosophy cu mi tampi thinlung ah a ca'm peng rih ko. Mi cungah dawtnak ngeih le siaherhnak langhter cu kan krihfa biaknak zong nih a kan cawnpiak mi asi caah fanaule thinlung chungah zungzal in hmun hram ko seh ti cu nu le pa hna kan thlacamnak asi.
|
|
Read more...
|
1. It’s not that I’m so smart, it’s just that I stay with problems longer.
—Albert Einstein
2. Eighty percent of success is showing up.
—Woody Allen
3. I respect faith, but doubt is what gets you an education.
—Wilson Mizner
4. The greatest obstacle to discovery is not ignorance; it is the illusion of knowledge.
—Daniel J. Boorstin
5. The pessimist complains about the wind; the optimist expects it to change; the realist adjusts the sails.
—William Arthur Ward
6. If you don’t make mistakes, you’re not working on hard enough problems. And that’s a big mistake.
—Frank Wilczek
7. You can never get enough of what you don’t really need.
—Eric Hoffer
8. Insanity: doing the same thing over and over again and expecting different results.
—Albert Einstein
9. Do not confuse motion and progress. A rocking horse keeps moving but does not make any progress.
—Alfred A. Montapert
10. I don’t know the key to success, but the key to failure is trying to please everybody.
—Bill Cosby
11. Tomorrow is often the busiest day of the week.
—Spanish Proverb
12. Be yourself; everyone else is already taken.
—Oscar Wilde
13. There is a great difference between worry and concern. A worried person sees a problem, and a concerned person solves a problem.
—Harold Stephens
14. It is easier to fight for one’s principles than to live up to them.
—Alfred Adler
15. I hear: I forget / I see: I remember / I do: I understand
—Chinese Proverb
16. Discipline is just choosing between what you want now and what you want most.
—Unknown Author
17. The very best thing you can do for the whole world is to make the most of yourself.
—Wallace Wattles
18. Good judgment comes from experience, and experience comes from bad judgment.
—Barry LePatner
19. When I do good, I feel good; when I do bad, I feel bad, and that is my religion.
—Abraham Lincoln
20. Success consists of going from failure to failure without loss of enthusiasm.
—Winston Churchill
|
|